Projekt Nr.18/09

„Chronik des Gallus Anonimus“

Theater – Monodram von Czeslaw Wojtala – „Chronik des Gallus Anonimus“. Anlässlich Jerzy Grotowski Jahr 2009

Datum:      28. Oktober 2009, 19.Uhr

Ort:          1030 Wien, Boerhaavegasse 25, eine Zusammenarbeit mit der Polnischen Akademie der Wissenschaften in Wien, http://www.viennapan.org/

Vortrag von Prof.Dr.Przemyslaw Wiszniewski – http://pl.wikipedia.org/wiki/Przemys%C5%82aw_Wiszewski

wojtala1

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

Czeslaw Wojtala
– Mitglied des Theaters Laboratorium von Jerzy Grotowski im preisgekrönten Spektakel „Kronika Galla Anonima”

ZAPROSZENIE  W  ZWIĄZKU Z OBCHODAMI ROKU JERZEGO GROTOWSKIEGO
POD PATRONATEM UNESCO

PROGRAM

Wykład
Prof. dr hab. Przemysław Wiszewski, Uniwersytet Wrocławski, Od królewskiego rodu do polskiego narodu. Jak anonimowy kronikarz pomógł zjednoczyć Polaków

Monodram
Kronika Galla Anonima w reżyserii i wykonaniu
Czesława Wojtały, aktora Teatru Laboratorium Jerzego Grotowskiego

Data:      28 października 2009, godz. 19.00
Miejsce:  Stacja Naukowa Polskiej Akademii Nauk
Boerhaavegasse 25, 1030 Wien

wojtala-prochaskaFoto:Bozena Prochaska

Wykład prof. Przemysława Wiszewskiego

Monodram w wykonaniu Czesława Wojtały w ramach obchodów roku J. Grotowskiego

Spektakl, którego byliśmy świadkami (tuż przed tradycyjnymi Zaduszkami) w stylowej sali Wiedeńskiej Stacji PAN – to potwierdzenie wysokiej rangi kompetencji organizatorów, którymi tym razem byli: dyrektor stacji PAN, prof. Bogusław Dybaś i Zofia Beklen, która kreatywnością, pracowitością mogłaby obdzielić paru innych tzw. organizatorów imprez polonijnych.

A ten mistyczny w nastroju wieczór rozpoczął się wykładem prof. dra hab. Przemysława Wiszewskiego, historyka Uniwersytetu Wrocławskiego, który zajmuje się historią średniowiecza, historią monastycyzmu i źródłoznawstwem. Jest przy tym autorem licznych artykułów poświęconych kronice Galla Anonima. Pomimo, iż nie jestem wielbicielką wykładów, zwłaszcza historycznych (zbytnie ostatnio ich upolitycznienie), jednak ten wzbudził moje nie tylko zainteresowanie, ale wręcz fascynację. Historia opisywana przez Galla Anonima przekazana i skomentowana przez wrocławskiego historyka opowiedziana została zwięźle, piękną polszczyzną, i – co nie często się naukowcom zdarza – interesująco. Gdy dowiedziałam się, że tenże wykładowca był już gościem wiedeńskiej stacji PAN, szczerze żałowałam, że wykład ten opuściłam. Ilustracją do wykładu były teksty Kroniki wyświetlane na ekranie, co pozwalało na porządkowanie cytatów z aktualnie przekazywanymi słowami profesora.

Część druga wieczoru, to monodram w wykonaniu Czesława Wojtały, byłego aktora Teatru Laboratorium Jerzego Grotowskiego, obecnie grający na deskach teatrów krakowskich.

Przy przyciemnionych światłach, Wojtała wkracza na salę ze świecznikiem w ręce. Dookoła rekwizyty z epoki Piastów, aktor też w stroju skryby z tamtego okresu. Zbliża się do pulpitu i… przez chyba półtorej godziny wypowiada tekst Kroniki. Nieprawdopodobna kondycja fizyczna, pamięć (taki ogrom trudnego tekstu przyswoić sobie to heroiczna praca) i zmiany tempa w grze, w antraktach fragmenty utworów mszalnych . wszystko to świetnie wyreżyserowane tworzyło tę mistyczną całość, atmosferę obrzędu, w trakcie którego byliśmy cząstką 11-wiecznej wspólnoty rodowej. A kiedy aktor rozpoczął najbardziej chyba znaną część Kronik, którą w genialny sposób zaśpiewała Ewa Demarczyk – niemal wpisał się w śpiewaną przez nią melodię – cały tekst od razu mi się przypomniał – nuciłam razem z nim…

Wysokiej klasy spektakl. Znakomici promotorzy jednego z pierwszych w dziejach Polski przekazu o początkach państwowości i dziejach pierwszych Piastów.

Publiczność nie tylko długo oklaskiwała Czesława Wojtałę, ale także długo nie opuszczała swoich miejsc, jakby czekając na ciąg dalszy tej magicznej inscenizacji.

Jadwiga M. Hafner

http://www.jupiter-online.at/article.php?story=2009102923415886

Czesław Wojtała

Absolwent PWST w Krakowie; Od lat 50tych, praca w teatrach Krakowa, Katowic, Bielska-Białej, Wrocławia i Warszawy.
W latach 1966 -71 aktor legendarnego dziś Zespołu „Teatru Laboratorium” Jerzego Grotowskiego (udział w najważniejszych spektaklach: Akropolis, Apocalipsisc cum figuris)

udział w najważniejszych festiwalach teatralnych.

Studia reżyserskie pod kier. Konrada Swinarskiego w Krakowie.

Współpraca m.in., z reżyserami: Conradem Drzewieckim, Janem Swiderskim, Kazimierzem Dejmkiem, Mikołajem Grabowskim, Ignacym Gogolewskim, Jerzym Krasowskim, Krystyną Skuszanką, Giovanni Pampillione, Wiesławem Dymnym, Henrykiem Tomaszewskim, Jerzym Kawalerowiczem; kompozytorami – Stanisławem Radwanem, Zygmuntem Koniecznym; ze scenografami Krystyną Zachwatowicz, Józefem Szajną, Jerzym Hasiorem, Kazimierzem Wiśniakiem, Waldemar Kriegerem.
Wieloletnia współpraca z Teatrem 38. Kierownik artystyczny teatru Nurt.
Ważniejsze role w sztukach: „Bramy raju”, „Ks.Myszkin”, „Dziady”, „Anhelli” „Elektra”, „Romeo i Julia”, „Otello”, „Burza”, „Ożenek”, „Wiśniowy sad”, „Bal Manekinów”.
Reżyseria m.in.: „Dziady”, „Popioły”, „Powrót Odyssa”, „Kronika Galla Anonima”.

Udział w filmach: „Dyrektorzy”, „Układ krążenia”, „Tańczący jastrząb”, „Najdłuższa wojna nowoczesnej Europy”, „Jeniec Europy”.

Aktor i autor tekstów krakowskiej „Piwnicy pod Baranami”.

wojtala.filak Foto: Lukasz Filak

——————————————————————————————————————————————

Czeslaw Wojtala,

Schauspieler, Interpret, Theaterregisseur, Theatergründer, Chansonnier, Ensemblemitglied des berühmten literarischen Kabaretts „Unter den Widdern“ in Krakau
Die künstlerische Karriere von Czeslaw Wojtala, seit seinem Diplom 1962 an der Schauspielakademie in Krakau, wird durch die Zusammenarbeit mit den größten polnischen Theaterregisseuren und durch die tragenden Rollen in den besten polnischen Inszenierungen gekennzeichnet. Sowohl das Experimentaltheater (Grotowski, Hasior, Szajna, Tomaszewski) als auch Theater im traditionellen Verständnis dieses Begriffes (Skuszanka, Krasowski, Swinarski, Wyka, Drzewiecki)
stellten für ihn die mit Engagement bewältigenden Berufsherausforderungen dar. Czeslaw Wojtala führt auch Regie und zeichnet für viele Erfolge an den Warschauer und Krakauer Theaterbühnen verantwortlich.

grotowski

Mit Unterstützung von Unesco ist 2009 zum „Jerzy-Grotowski-Jahr”
ausgerufen worden:

Jerzy Grotowski (* 11. November 1933 in Rzeszów, Polen; † 14. Januar 1999 in Pontedera, Italien) war ein polnischer Regisseur, Theatertheoretiker und Theaterrevolutionär. Er gilt als einer der führenden Vertreter der Theateravantgarde und zusammen mit Henryk Tomaszewski als einer der größten Künstler des polnischen Theaters des 20. Jahrhunderts.
In 1959 gründete er gemeinsam mit Ludwig Flaszen das „Theater der 13 Reihen“, danach das bis 1984 künstlerisch tätige „Theater Laboratorium“.

Sein Theatermodell entwickelte er in intensiver Auseinandersetzung mit verschiedenen Theatertraditionen: Dullins Rhythmusübungen, Stanislawskis Arbeit über „physische Handlungen”, Meyerholds Biomechanik, Wachtangows Synthese. Daneben beschäftigte er sich mit dem orientalischen Theater.

Grotowski forderte eine hundertprozentige physische und psychische Hingabe vom Schauspieler. Alles hat im und durch den Körper seinen Ursprung: Der Schauspieler muß mit dem Körper denken, reagieren und agieren. Grotowski sah darin den Weg zur Totalität. In seinem Theaterlaboratorium wurde der schöpferische Akt zur Entblößung und schließlich zur Erkenntnis.
Seit 1986 lebte und arbeitete er in Pontedera, Italien, wo er das Centro per la Sperimentazione e la Ricerca Teatrale leitete.

Grotowskis Arbeitsmethoden für ein Armes Theater (arm an Ausstattung und Dekor), befreit von allem Nebensächlichen, reich an Ausdrucksmöglichkeiten und Geistesgegenwart der Akteure, begründeten seinen Ruf als
einer der größten Theaterreformer des 20. Jahrhunderts.
Am 14. Januar 1999 starb Grotowski im Alter von 65 Jahren in Italien.

DER SPIEGEL 38/1970 vom 14.09.1970, Seite 188
THEATER / GROTOWSKI
Die Amerikaner priesen ihn als „Evangelisten” und als „späten Erlöser”, der englische Regisseur Peter Brook nannte ihn „ein Wunder”.

Der Pole Jerzy Grotowski, Leiter des „Theaterlaboratoriums” in Wroclaw (Breslau), der „berühmtesten Avantgarde-Theatertruppe der Welt” („Newsweck”),
gilt als der große Guru der modernen Szene.

Czeslaw Wojtala, Mitglied des Theaters Laboratorium von Jerzy Grotowski
im preisgekrönten Spektakel „Kronika Galla Anonima”

Die älteste polnische Chronik von Gall Anonim

Die Chronik des Gallus Anonymus (poln. Gall Anonim), welche wahrscheinlich im zweiten Jahrzehnt des 12. Jahrhunderts entstand, ist das erste große und bedeutende Werk der polnischen Literatur. Sie verfolgt auf Latein detailliert, wenn auch nicht vollständig – Ereignisse im Leben des Königs Boleslaw III. Schiefmund und schickt sich an, Entstehung und Geschichte Polens zu beschreiben.

Gallus Anonymus, (poln. Gall Anonim, * unbekannt; † nach 1116), war ein Benediktinermönch, der seine liturgische Ausbildung in gelehrten Kreisen von Le Mans, Poitiers und Orléans erhielt. Er stammte wahrscheinlich aus Südfrankreich, kam nach 1100 aus dem Kloster des Heiligen Nikolaus auf dem Lido in Venedig über Ungarn nach Polen und wurde in die Kapelle Boleslaws III. aufgenommen. Um 1111 lebte er am polnischen Hofe in Krakau. In den Jahren 1111-1116 schuf er dort seine Chronik, die die polnische Geschichte von sagenhaften Zeiten bis 1113 behandelt.

————————————————————————————————————————-

Grotowskis Theatermodell entwickelte er in intensiver Auseinandersetzung mit verschiedenen Theatertraditionen: Dullins Rhythmusübungen, Stanislawskis Arbeit über „physische Handlungen”, Meyerholds Biomechanik, Wachtangows Synthese. Daneben beschäftigte er sich mit dem orientalischen Theater.
Grotowski fordert eine hundertprozentige physische und psychische Hingabe vom Schauspieler. Alles hat im und durch den Körper seinen Ursprung: Der Schauspieler muß mit dem Körper denken, reagieren und agieren. Grotowski sieht darin den Weg zur Totalität. In seinem Theaterlaboratorium wurde der schöpferische Akt zur Entblößung und schließlich zur Erkenntnis.
Konsequent propagiert er ein „armes Theater”, das „ohne Schminke, ohne Bühnenbild und Kostüm, ohne Beleuchtung und Geräuschkulisse auskommt”; ein Theater, in dem der Schauspieler „unmittelbar schöpferisch wie ein Dichter oder Maler” sein soll und jede Aufführung „eine Konfession aus Körper und Blut”.
….“
jüngster Theaterdirektor Polens wurde, vom Franzosen Antonin Artaud. Dieser Erfinder eines „Theaters der Grausamkeit” verlangte vom Schauspieler, er solle „wie ein Märtyrer lebendig verbrannt werden”. Und auch Grotowski fordert von seinen Akteuren, daß sie sich „völlig zum Geschenk machen”, daß sie sich „aufopfern”, sich „verzehren” und dadurch „der Heiligkeit nahekommen”.
Um in diesen Stand der Gnade zu gelangen, müssen Grotowskis Schauspieler, die er selbst auswählt und schult, freilich manche Prüfung bestehen. Er hat für sie Übungen ersonnen’ die mit dem Hochleistungstraining von Spitzensportlern verglichen werden können.

Nach „Übungen zum Warmwerden” soll der Schauspieler etwa „Sprünge wie ein Känguruh” machen und verschiedene Joga-Stellungen einnehmen, bevor er zu komplizierten Vorwärts- und Rückwärts-Saltos oder zum „langen Tigersprung” ansetzen darf.

Daneben gilt es bei speziellen Übungen, „jeden Gesichtsmuskel unter Kontrolle zu halten” oder die Stimmtechnik so zu entwickeln, daß „selbst die Wände mit der Stimme des Schauspielers sprechen”. Zur Schulung der Phantasie müssen sich die Akteure „in einen Baum verwandeln”, mit bloßen Füßen über nur in ihrer Vorstellung vorhandene weiche, schlüpfrige oder dornige Böden gehen, ein „lüsternes Knie” zeigen oder „die Schulter weinen lassen wie ein Gesicht”.

„Der Schauspieler muß alle Rätsel seines Körpers entziffern können”. sagt Grotowski, der diese differenzierten Techniken nicht ersonnen hat, um Fertigkeiten zu trainieren, sondern weil „jede technische Praxis ins Metaphysische führt”.

Er setzt seine Besucher — im Höchstfall sind 100 zugelassen — einmal mit Faust an denselben Tisch, ein anderes Mal dürfen sie die Martern des „Prinzen” von vier Seiten wie in einem anatomischen Theater betrachten.

————————————-

ZAPROSZENIE
W  ZWIĄZKU Z OBCHODAMI ROKU JERZEGO GROTOWSKIEGO
POD PATRONATEM UNESCO

PROGRAM

Wykład
Prof. dr hab. Przemysław Wiszewski, Uniwersytet Wrocławski
Od królewskiego rodu do polskiego narodu.
Jak anonimowy kronikarz pomógł zjednoczyć Polaków

Monodram
Kronika Galla Anonima w reżyserii i wykonaniu
Czesława Wojtały, aktora Teatru Laboratorium Jerzego Grotowskiego

Data:      28 października 2009, godz. 19.00
Miejsce:  Stacja Naukowa Polskiej Akademii Nauk
Boerhaavegasse 25, 1030 Wien

Czeslaw Wojtała
Absolwent PWSt w Krakowie. W latach 1966-71 aktor legendarnego dziś zespołu „Teatru Laboratorium” Jerzego Grotowskiego. Grał w jego najświetniejszych  spektaklach: Akropolis i Apocalipsisc cum figuris. Od lat 60-tych praca w teatrach Krakowa, Katowic, Bielska-Białej, Wrocławia i Warszawy. Studia reżyserskie pod kier. Konrada Swinarskiego w Krakowie. Aktor i autor tekstów „Piwnicy pod Baranami”. Prezentowany spektakl cieszy się niezmiennie wielkim uznaniem publiczności i był wielokrotnie nagradzany.

Przemysław Wiszewski
Historyk wrocławski, zajmujący się historią średniowiecza, historią monastycyzmu i źródłoznawstwem. Jest autorem licznych artykułów poświęconych kronice Galla Anonima.

Jerzy Grotowski
Reżyser, teoretyk teatru, pedagog. Zmarł w 1999 r. Był jednym z największych wizjonerów teatru XX wieku. Przez wiele lat kierował Teatrem Laboratorium. W jego działalności można wyróżnić kilka okresów: teatr przedstawień, póżniejszy – teatr uczestnictwa, wciągajacy publiczność w kreowanie spektaklu, teatr źródel – kultywujący podstawowa ekspresję człowieka i czerpiący z różnych kultur okres sztuk rytualnych.

Kronika Galla Anonima
Kronika przedstawia najdawniejsze dzieje Polski. Powstała w drugim dziesięcioleciu XII w., najprawdopodobniej na dworze księcia Bolesława Krzywoustego.  Jej autorem był mnich nieznanego pochodzenia, który przybył na ziemie polskie. Jego kronika należy do najciekawszych dzieł literackich i historycznych tego okresu w Europie.

Comments are closed.

comments sind aus -->